Pawilon Polski na 56 Międzynarodowej Wystawie Sztuki — la Biennale di Venezia
Wenecja, 9 maja–22 listopada 2015

Halka/Haiti 18°48’05″N 72°23’01″W
C.T. Jasper & Joanna Malinowska

komisarz Pawilonu Polskiego: Hanna Wróblewska
zastępca komisarza: Joanna Waśko

kuratorka wystawy: Magdalena Moskalewicz

organizator wystawy:
Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki
Małachowskiego 3
00-916 Warszawa
zacheta.art.pl

Udział Polski w 56 Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wenecji finansuje
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.
Współpraca: Culture.pl
Partner medialny: Artnews

 

zacheta  culturepl

 

 

kontakt dla prasy:
Marta Miś: rzecznik@zacheta.art.pl
Joanna Waśko: j.wasko@zacheta.art.pl

zdjęcia prasowe:
ftp.zacheta.art.pl
użytkownik — prasa
hasło — wystawa
teczka — Biennale 2015

Nota prasowa
WYSTAWA

Postprodukcja filmu
montaż: Artcore
postprodukcja obrazu: LocoMotive — Jan Ludomir Duda, Kuba Garścia, Michał Kowalski
dźwięk: Kamil Radziszewski
koordynacja: Barbara Kaja Kaniewska

Wystawa w pawilonie
montaż: Andrzej Bialik, Paweł Ostromecki, Grzegorz Ostromecki, Sebastian Staroń
instalacja audio-wideo: Eidotech — Robert Górski, Rafał Król

W Pawilonie Polskim na Biennale Sztuki w Wenecji zostanie w tym roku zaprezentowana monumentalna panoramiczna projekcja filmowa z dokumentacją przedstawienia opery Halka Stanisława Moniuszki, które odbyło się 7 lutego w miejscowości Cazale położonej w haitańskich górach na północ od stolicy kraju.

Zwycięzcy konkursu na tegoroczną reprezentację Polski w Wenecji, artyści C.T. Jasper i Joanna Malinowska oraz kuratorka Magdalena Moskalewicz, postanowili wystawić Halkę na Haiti zainspirowani graniczącym z obłędem planem bohatera filmu Wernera Herzoga Fitzcarraldo, który pragnął wznieść operę w amazońskiej dżungli. Zafascynowani wiarą Fitzcarralda w uniwersalną moc opery, ale i świadomi nadmiernej filmowej neutralizacji jego postawy ufundowanej na kolonialnej relacji sił, autorzy zdecydowali się podważyć mit romantycznego bohatera poprzez zmierzenie się z realizacją jego szalonego planu w konkretnych społeczno-politycznych realiach.

Wybór padł na Cazale, gdzie do dzisiaj mieszkają potomkowie polskich żołnierzy z legionów napoleońskich. Wysłani w 1802 i 1803 roku przez Napoleona, by pomóc zdusić bunt czarnych niewolników na ówczesnym kolonialnym San Domingo, Polacy — którzy najczęściej wstępowali do legionów napoleońskich, aby walczyć o niepodległość swojej własnej okupowanej ojczyzny — obrócili się przeciwko francuskim dowódcom i przeszli na stronę powstańców. W uznaniu zasług konstytucja wolnego Haiti przyznała im specjalne przywileje zrównujące ich z czarnymi obywatelami republiki. Cazalczycy do dziś mówią o sobie Le Poloné i noszą skreolizowane wersje polskich nazwisk.

Prezentacja w Cazale Halki — polskiej opery narodowej, której ludowa tematyka i polskojęzyczne libretto były ze strony Moniuszki patriotycznym gestem wsparcia okupowanej ojczyzny — ujawnia bagaż wspólnej kolonialnej i postkolonialnej historii. Opowieść o tragicznej miłości góralki uwiedzionej i zdradzonej przez szlachcica ma szczególną wymowę w kontekście górzystego umiejscowienia Cazale, a pobrzmiewające w libretcie echa rabacji galicyjskiej i dramatycznych napięć klasowych pomiędzy polskim ziemiaństwem i podlegającym mu chłopstwem okazują się kluczowe w kontekście historii rewolucji haitańskiej.

Wysyłając Halkę przez Atlantyk, by pokazać ją potomkom polskich legionistów autorzy projektu postawili pytanie: czy taki eksport polskiej opery może być czymś więcej niż gestem kulturalnej kolonizacji lub promocji? Czy dzieło operowe, praktycznie nieobecne na arenie międzynarodowej, rzeczywiście ma moc reprezentowania narodowej tożsamości? Jak ta tożsamość może być konstruowana w XXI wieku i na ile można ją przetłumaczyć na inne kody kulturowe? Czy rewolucyjny potencjał Halki może wybrzmieć wspólnie z historycznymi wydarzeniami, by połączyć choć na chwilę dwie społeczności odległe od siebie tak geograficznie, jak i kulturowo?

Jednym z celów projektu Halka/Haiti jest naświetlenie wciąż mało znanej polsko-haitańskiej historii i zapewnienie międzynarodowej widoczności  mieszkańcom Cazale. Charakter produkcji wyznaczyło zderzenie z rzeczywistością dzisiejszego Haiti, kraju wciąż podnoszącego się po tragicznym trzęsieniu ziemi w 2010 roku; jednocześnie pierwszego państwa, które obaliło niewolnictwo i najbiedniejszego kraju na zachodniej półkuli. Ostateczny kształt spektaklu był kulminacją dłuższego procesu współpracy z lokalną społecznością; celową wypadkową oryginalnego kształtu Halki z możliwościami wystawienia jej w tej konkretnej sytuacji. Przedstawienie otworzył polonez w wykonaniu mieszkańców Cazale — uczestników warsztatów tanecznych będących jednym z ważnych elementów tej współpracy. Do udziału w projekcie została zaproszona również Orkiestra Filharmoniczna Sainte Trinité z Port-au-Prince, która wykonała poloneza i mazura. Z polskiej strony udział wziął zespół Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki z Poznania wraz z reżyserem i choreografką. Halka na Haiti została wykonana przez pięciu solistów i dyrygenta z opery poznańskiej, dwudziestu jeden haitańskich muzyków oraz osiemnastu tancerzy z Cazale, na drodze biegnącej pomiędzy domami, pośród przejeżdżających motorów, przechodzących zwierząt i przy udziale ponad stuosobowej publiczności złożonej zarówno z mieszkańców wioski, jak i przyjezdnych.

Publiczności Pawilonu Polskiego na 56 Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wenecji zaprezentowana zostanie monumentalna, wielokanałowa projekcja z filmem dokumentującym przedstawienie Halki w Cazale wraz z całym sztafażem — tak jak zobaczyli i doświadczyli jej haitańscy Poloné.

ARTYŚCI

C.T. Jasper jest artystą urodzonym w Polsce, który mieszka i pracuje w Nowym Jorku i Ułan Bator. W swej twórczości sięga po środki wyrazu z pogranicza różnorodnych mediów, lecz koncentruje się głównie na filmie i elektroniczno-partyzanckich interwencjach w istniejące dzieła sztuki filmowej. Jego ostatnie projekty to między innymi Erased (2013), Sunset of the Pharaohs (2014) oraz Vertigo (2015).  Projekty C.T. Jaspera były prezentowane w Stanach Zjednoczonych i Europie, ostatnio na wspólnej wystawie z Joanną Malinowską „Związki rozwiązki” w Muzeum Sztuki w Łodzi.

Joanna Malinowska jest absolwentką wydziałów rzeźby uniwersytetów Rutgers i Yale. W swej twórczości oscylującej pomiędzy różnorodnymi mediami – rzeźbą, wideo, działaniami pefromatywnymi – porusza tematy związane z antropologią, zderzeniem kultur i muzyką. Od 2001 roku współpracuje z Canada Gallery w Nowym Jorku. Jej prace były wystawiane między innymi w Sculpture Center, Art in General i Postmasters w Nowym Jorku, Saatchi Gallery i Nottingham Contemporary w Wielkiej Brytanii, Espace Culturel Louis Vuitton w Paryżu, CSW Zamek Ujazdowski i Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. Malinowska brała udział w 1 Biennale Sztuki w Moskwie i  Whitney Biennial 2012 w Nowym Jorku. Jest stypendystką John Simon Guggenheim Foundation, Pollock-Krasner Foundation, New York Foundation for the Arts, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Smack Mellon.

KURATORKA

Magdalena Moskalewicz pracuje w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku, gdzie kieruje grupą badawczą zajmującą się sztuką powojenną z Europy Środkowo-Wschodniej. Wraz z kuratorami, archiwistami i bibliotekarzami poszerza zakres kolekcji, wystaw i programów edukacyjnych muzeum o twórczość spoza zachodniego kanonu, w ramach szerszego projektu badawczego C-MAP (Contemporary and Modern Art Perspectives in a Global Age). Była redaktorka naczelna magazynu o sztuce „Arteon”, Moskalewicz obecnie współredaguje platformę internetową projektu C-MAP, o nazwie post (post.at.moma.org).  Moskalewicz jest stypendystką Andrew W. Mellon Foundation, Fundacji Kościuszkowskiej, Fundacji UAM oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W Instytucie Historii Sztuki UAM obroniła doktorat o eksperymentach z malarstwem w Polsce w latach 60. XX wieku. W swojej praktyce badawczej, redakcyjnej i kuratorskiej interesuje się problematyką lokalnych narracji historycznoartystycznych oraz kwestią reprezentacji tożsamości poprzez sztukę.

UCZESTNICY PROJEKTU NA HAITI

Koncept, scenariusz i reżyseria
C.T. Jasper i Joanna Malinowska, we współpracy z Magdaleną Moskalewicz

Zespół Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu
Soliści:  Monika Mych-Nowicka – sopran, Halka
Piotr Friebe – tenor, Jontek
Andrzej Ogórkiewicz – baryton, Stolnik / Dziemba
Natalia Puczniewska – sopran, Zofia
Julian Kuczyński – baryton, Janusz
Dyrygent: Grzegorz Wierus
Reżyseria spektaklu: Paweł Passini
Choreografia: Weronika Pelczyńska
Charakteryzacja: Anna Hampelska
Koordynator artystyczny: Renata Borowska-Juszczyńska
Koordynator organizacyjny i logistyczny: Robert Szczepański

Orkiestra Filharmoniczna Świętej Trójcy (Sainte Trinité), Port-au-Prince, Haiti
Koordynacja artystyczna: Bernadette Stela Williams
Pierwsze Skrzypce: Guerlyn Esperance, Thara Norde, Gerline Joseph Riard, Sindy Etienne
Drugie Skrzypce: Jessica Metellus, Anne Ludia Louigene
Altówki: Rolande Dha Jean, Jovanny Payen
Wiolonczele: Bernadette Stela Williams, Joanne Jean Pierre
Kontrabas: Fabienne Paul
Obój: Frantzdy Monteau
Flety: Théophile Joseph, Deborah Etienne
Klarnety: Kerline Philogene, Jacques Anderson Bernier
Fagot: Dimy Samuel Joseph
Waltornia: Peterson Allah
Trąbka: David Saintilus
Puzon: Leone Saincyr
Perkusja: Joisil Benisson

Zespół tancerzy z Cazale
Koordynatorzy: Wilso Annulysse, Wasly Simon
Tancerze: Wilso Annulysse, Chrisléne Annulysse, Alex Belfort, Rose Darline Cajuste, Todline Louis Charles, Yonel  Charles, Theresa Christelie Cinéus, Bebyram Démas, Johana Frénaud, Josue Haraus, Djenisca Josaphat, Stéphanie Lavaud, Emmanuela Lavaud, Elisca Moles, Joseph Ronald, Wasly Simon, Bicline Valmont, Mervilus Viterson

Zespół Filmowy
Zdjęcia: Barbara Kaja Kaniewska, Mateusz Golis
Dźwięk: Kamil Radziszewski, Marcin Popławski
Asystent kamery: Bartosz Górka

Fotograf: Damas Porcena (Dams)

Koordynacja: Joanna Waśko, Magdalena Moskalewicz

Afisz

Wystawie towarzyszy anglojęzyczna publikacja, która stanowi intelektualną oprawę projektu oraz pokazuje kulisy wizyty na Haiti. Obok wprowadzenia kuratorki i wywiadu z artystami, książka zawiera także trzy nowe eseje dostarczające wiedzy o historycznych i społeczno-kulturowych kontekstach Halki na Haiti: Katarzyna Czeczot analizuje rewolucyjny potencjał Halki w świetle pierwowzorów libretta Włodzimierza Wolskiego; pochodząca z Cazale haitańska dyplomatka Géri Benoît przybliża historię tego miejsca; a antropolog Kacper Pobłocki zadaje prowokacyjne pytanie: kiedy Polacy stali się biali? W publikacji znalazły się również wypowiedzi haitańskich i polskich uczestników projektu, fragmenty libretta oraz bogaty wybór fotografii z wyprawy do Cazale. Współwydawcami książki Halka/Haiti 18°48’05″N 72°23’01″W pod redakcją Magdaleny Moskalewicz są Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki oraz nowojorskie wydawnictwo Inventory Press specjalizujące się w publikacjach na temat związku sztuki, architektury i muzyki widzianych z perspektywy subkultur i mniejszości w kontekście społeczno-politycznych aspektów kultury. Projekt graficzny: Project Projects.

DSC03948

book2

Halka/Haiti 18°48’05″N 72°23’01″W
C.T. Jasper & Joanna Malinowska

pod redakcją Magdaleny Moskalewicz

projekt graficzny:
Project Projects

współwydawcy:
Zachęta — Narodowa Galeria Sztuki
Małachowskiego 3
00-916 Warszawa

Inventory Press, LLC
161 Bowery, 2nd floor
New York, NY 10002

ISBN 978-83-64714-15-3
ISBN 978-1-941753-07-1

 

SPIS TREŚCI

Hanna Wróblewska, Foreword
          Halka—The Opera
Magdalena Moskalewicz, Behind Mountains, More Mountains
Katarzyna Czeczot, A Peasant Woman and A Vengeance: Four Versions of Halka
Géri Benoît, Developing Cazale: Past, Present, Future
Kacper Pobłocki, How Poles Became White
Trevor Smith, Interview with C.T. Jasper and Joanna Malinowska
M-R. Trouillot, An Unthinkable History: The Haitian Revolution as Non-Event
          Halka–The Process
Participants’ questionnaires:
Colette Perodin, advisor
Paweł Passini, theater director
Bernadette Williams, artistic coordinator of the orchestra
Weronika Pelczyńska, choreographer
Wasly Simon, coordinator of the dancers
Grzegorz Wierus, conductor
Wilso Annulysse, coordinator of the dancers
Barbara Kaja Kaniewska, director of photography

do pobrania:
Magdalena Moskalewicz, Behind Mountains, More Mountains

DO POBRANIA

Nota prasowa

Ulotka

Afisz

Projekt druków promocyjnych: Olek Modzelewski

 

GALERIA

Artyści, kuratorka i organizator chcieliby podziękować wszystkim osobom i instytucjom które wsparły  realizację projektu:

Paweł Adamek
Ronald Asmar i Romain Jordan
Patrick Audant
Beverly Allan
Joseph Robinson Belneau
Géri Benoît
Edgar Benoît
Sarah Braman
Suzanne Butler
Père David César
Tomasz Chmal
Joseph Erick Eliazaire
Aleksandra Fedorowicz-Jackowska
I-Huei Go
Phil Grauer
Josephine Hemsing i Dan Cameron
Paweł Ignaczak
Ilya i Emilia Kabakov
Józef Kwaterko
Robert Limontas
Andrzej Malejko
Vera Michalski-Hoffmann
Gosia Moskalewicz
Agnieszka Napierała
Colette Armenta Pérodin
Dushko Petrovich
Père Jeancius Pierre Louis
Barbara Polla
Bartek Remisko
Père Pascal Renoncourt
Bertrand Roy
Stanisław Rybarczyk
Sebastian Rypson
Mark Shetabi
Agata Smoczyńska
Filipe de Sousa
Hester Stinnett
Robert T. StrokerSalim Succar
Agata Szynkielewska
Jude Tallichet
Chris Vroom
Grzegorz Wąsiewski
Wallace Whitney
Bernadette Stela Williams
Zofia Pinchinat-Witucka
Katie Zaeh
Analix Forever, Geneva and Paris
CANADA, New York
Le Guern, Warszawa
Fondation Culture Création, Port-au-Prince
Fundacja Polska–Haiti, Warszawa
Istituto Polacco di Roma
Kosciuszko Foundation, New York
Orchestre Philharmonique Sainte Trinité, Port-au-Prince
Polish Cultural Institute, New York
Office of the Dean and the Vice Provost for the Arts, Temple University, Philadelphia
Society for the Encouragement of the Fine Arts

POPRZEDNIE WYSTAWY W PAWILONIE POLSKIM

Figury niemożliwe
Instytut Architektury i Jakub Woynarowski
14 Międzynarodowa Wystawa Architektury, 2014

Everything Was Forever, Until It Was No More
Konrad Smoleński
55 Międzynarodowa Wystawa Sztuki, 2013

Making the walls quake as if they were dilating with the secret knowledge of great powers
Katarzyna Krakowiak
13 Międzynarodowa Wystawa Architektury, 2012
Special mention

…i zadziwi się Europa
Yael Bartana
54 Międzynarodowa Wystawa Sztuki, 2011

Emergency Exit
Agnieszka Kurant and Aleksandra Wasilkowska
12 Międzynarodowa Wystawa Architektury, 2010

Goście
Krzysztof Wodiczko
53 Międzynarodowa Wystawa Sztuki, 2009

The Afterlife of Buildings
11 Międzynarodowa Wystawa Architektury, 2008
Golden Lion for Best National Participation

1:1
Monika Sosnowska
52 Międzynarodowa Wystawa Sztuki, 2007

Transfer
Jarosław Kozakiewicz
10 Międzynarodowa Wystawa Architektury, 2006

Powtórzenie
Artur Żmijewski
51 Międzynarodowa Wystawa Sztuki, 2005